Posts

भाषा विकास{वयोगट २ ते ८ वर्षे}

*भाषा विकास*  भाषा व संभाषण शिकताना ऐकणे या क्रियेला फार महत्व आहे. मुल जे ऐकते तेच बोलण्यासाठी प्रयत्न करते. मुलगा जर मराठी कुटूंबात जन्मला तर तेथे मराठी भाषा त्याला आपोआप अवगत होते. त्याचप्रमाणे तामीळ, गुजराती, कन्नडी या भाषेचेही होते कारण घरामध्ये तो त्याचप्रमाणे ऐकत असतो. म्हणुन जेवढे आपण मुलांसमोर बोलतो तेवढे तो शिकेल. मातृभाषा, हिंदी भाषा सहज अवगत होते पण इंग्रजी भाषेचा सराव कमी: असल्यामुळे ती साध्य करण्यासाठी वारंवार इंग्रजी शब्दांचा वापर मुलांसमोर करीत रहावा. शिक्षण व भावी जीवनातील व्यवहारासाठी इंग्रजी भाषा महत्वाची आहे.  Remember- Learn a new language and get a new soul 🔷 भाषा शिकण्यासाठी खालील प्रक्रिया होणे आवश्यक आहेत. 🔸तुमच्या मुलाशी दोन किंवा तीन भाषांमध्ये बोला मुलांना बोलण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी पालकांनी कमीत कमी दोन भाषेचा वापर करावा, वय ६ वर्षे पर्यंत मातृभाषा व शाळेतील भाषेचा सराव करावा. घरामध्ये बोलताना मुलांसोबत आईने मातृभाषा बाबांनी इंग्रजी भाषेदा किंवा उलट प्रकारे वापर केल्यास मुलाला दोन्ही भाषांचे ज्ञान मिळत जाते... ज्यावेळी मूल शाळेतील भाषेला अवगत क...

अपने बड़े बच्चे को नए बच्चे के लिए कैसे तैयार करें

*अपने बड़े बच्चे को नए बच्चे के लिए कैसे तैयार करें?* जब परिवार में एक नया बच्चा आता है, तो बड़ा बच्चा निम्नलिखित प्रतिक्रिया दे सकता है- उत्साहित हो सकता क्योंकि बड़ा बच्चा नए सदस्य का स्वागत करने के लिए खुश होता है या फिर छोटे बच्चे को सबका ध्यान नही मिलने पर जलन महसूस कर सकता या छोटे बच्चे के लगातार रोने पर चिढ़ सकता या फिर मां द्वारा पर्याप्त समय न दिए जाने पर उपेक्षित महसूस कर सकता हैं। बड़े बच्चे द्वारा दी गई अंतिम तीनों प्रतिक्रियाओं से माता-पिता परेशान हो सकते हैं। ऊपर बताई गई समस्याओं से बचने के लिए ये कुछ सुझाव हैं। याद रखें - रोकथाम इलाज से बेहतर है। 🔷 गर्भधारणेदरम्यान  🔸 अपने भाई-बहनों के साथ आपके रिश्ते के महत्व के बारे में बात करें। आप अपने भाई या बहन के साथ बिताए पलों के उदाहरण साझा कर सकते हैं कि हम बचपन में हम एक दूसरे के साथ कितना आनंद मनाते थे और आज भी हमारे बीच बहुत अच्छे संबंध हैं। इस प्रत्यक्ष उदाहरण के कारण, बड़ा बच्चा नए सदस्य को आसानी से स्वीकार कर लेगा। आप भाई-बहनों की बहादुरी की कहानियों की किताबें या एक-दूसरे की मदद करने वाले भाई-बहनों की नैतिक कहानिय...

तुमच्या मोठ्या मुलाला नवीन बाळासाठी कसे तयार करावे

*तुमच्या मोठ्या मुलाला नवीन बाळासाठी कसे तयार करावे?*  जेव्हा कुटुंबात नवीन बाळ येते तेव्हा मोठे बाळ पुढील प्रतिक्रिया देऊ शकते जसे की- मोठे बाळ नवीन बाळाचे स्वागत करण्यास आनंदी असल्याने उत्साहित किंवा प्रत्येकजण नवीन बाळाला प्राधान्य देत असल्याने हेवा(Jealous ) वाटणे किंवा लहान मूल रडत राहिल्याने चिडणे किंवा आई योग्य वेळ देऊ शकत नसल्याने त्याला वगळल्यासारखे वाटणे. जर मोठ्या मुलाने शेवटच्या तीन प्रतिक्रिया दिल्या तर पालकांना हे निराशाजनक वाटू शकते.  वरील समस्या टाळण्यासाठी येथे काही टिप्स आहेत.  Remember- उपचारापेक्षा प्रतिबंध चांगला आहे. 🔷 गर्भधारणेदरम्यान  🔸तुमच्या भावंडांसोबतच्या तुमच्या नात्याबद्दल चर्चा करा:   तुम्ही तुमच्या भावा किंवा बहिणीची उदाहरणे शेअर करू शकता की आम्ही आमचे जीवन एकत्र कसे एन्जॉय करत होताता तुमच्या स्वतःच्या बालपणात. तसेच, तुमचे तुमच्या भावंडांशी खूप सौहार्दपूर्ण संबंध आहेत आणि तरीही तुम्ही त्या नात्याला जपता. त्यामुळे, मोठा मुलगा नवीन सदस्याला सहजपणे स्वीकारेल. तसेच, तुम्ही भावंडांच्या शौर्याच्या कथांची पुस्तके किंवा भावंडांनी ए...

तुमच्या मुलाला शिकवा मुळाक्षरे (Alphabates); पूर्व प्राथमिक शाळेत शिकवण्याचे तंत्र

🟢 मुळाक्षरे (Alphabates); पूर्व प्राथमिक शाळेत शिकवण्याचे तंत्र 🔹 मुळाक्षरे  अ. एका कार्ड वर (Flash Card) ABCD यासारखी मुळाक्षरे गडद शाईने लिहावीत. ती वारंवार मुलांना दाखवून त्याबद्दल सांगावे. वारंवार दाखवणे व सांगत रहाणे केल्यास मुलांना त्या अक्षरांबद्दल आवड निर्माण होऊन लक्षात राहण्यासाठी सोपे होईल. या सरावानंतर योग्य क्रमाणे लाऊन शक शिकवावित. A B C ब. एकदा क्रम शिकवल्यावर अक्षरे लिहून ओळखण्यास सांगावे. 'पुढे मागे, चकवा देणारे 🔹 या नंतर मुलांना A- Apple या प्रमाणे जोडी ओळखण्यास लावावे.. क. जसे एका बाजुला अक्षरे व दुसऱ्या बाजुला चित्र.  A-Apple, B-Ball या प्रमाणे सराव करुन घ्यावा. यासाठी अक्षरांच्या कार्डस सोबत चित्रांचेही कार्डस् तयार करावेत. एका हातात चित्र व दुसऱ्या अक्षर दाखवून माहिती द्यावी व वदवुन घ्यावे. यानंतर मुलांना अक्षर हातात उचलून चित्र उचण्यास सांगावे. तसेच चित्र घेऊन अक्षर उचलणे असा उलट सुलट प्रकारे अभ्यास घ्यावा. जसे तसेच अक्षरांच्या जोड्या जुळवणे शिकवावे. A- Apple B- Bat C- Cat D Dog 🔹 खेळता खेळता मुळाक्षरे शिकवावेत. जसे 'A' for Aeroplane असे शिकवताना ...

वाचन व लेखनासाठी प्रोत्साहन, मुलाला पूर्व प्राथमिक शाळेत तयार करणे {हसत खेल बाल विकास मधील लेख}

🔴 वाचन व लेखनासाठी प्रोत्साहन, मुलाला पूर्व प्राथमिक शाळेत तयार करणे १. वाचन व लेखन याबद्दल याच वयामध्ये आवड व कौशल्य संपादन करणे आवश्यक असते. २. मुलांना वाचन व लेखन कशाप्रकारे आवश्यक आहे हे दाखवावे. जसे, अ. लिखान क्षमता असल्यास आपल्याला आपले नाव लिहता येते. ब. गोष्टींचे पुस्तके वाचुन गोष्टी सांगता येतात. क. कुठेही गेलो तर त्या ठिकाणी लिहलेल्या सुचना, नावे, किंमत इ. वाचता आले तर आपल्याला त्याचा फायदा होतो उदा - बसची पाटी, हॉटेलमधला मेनु, आईस्कीमचे बोर्डस, जाहिरात इ. ३. आपल्या मुलाला काहीवेळा एकाच ठिकाणी बसुन एकाग्र होण्यास शिकवावे त्यासाठी काही खेळ जसे ठोकळे जुळवणे, चित्र काढणे, खेळातील पत्यांच्या जोड्या करणे इ. ४. रेखाटन करताना मुलाला लिहता आलेच पाहिजे असा आग्रह करु नये, फक्त सवय व आवड करावी. ▪️जसे A लिहताना मुले- अशा प्रकारे लिहित-लिहित शिकतात. ६. मुलांसोबत डॉक्टर, शिक्षक, ऑफीस ऑफीस, टेलीफोन आपरेटर, असे खेळ खेळावेत. ज्यामध्ये काही लिहण्याचे प्रसंग असतात. मुलांना • त्याची भुमिका द्यावी. जसे मुलाला डॉक्टरांची भुमिका देऊन, औषधी लिहुन घ्यावीत, या खेळामध्ये मुलाला जे वाटेल ते कागदावर लिह...

शाळेचा पहिला दिवस; हसत खेळत बाल विकास

🟢 *शाळेचा पहिला दिवस*  पहिल्या दिवशी शाळेत जाताना नविन स्कुल बॅग, टिफिन बॉक्स, पुस्तके घेऊन स्वतः नेऊन सोडावे. त्या वस्तु आकर्षक रंगाच्या असाव्यात म्हणजे मुलांना त्याबद्दल आकर्षण वाटेल.. जर शक्य झाले तर शिक्षकांचा परिचय करुन त्याला प्रेमाने वर्गामध्ये बसवावे, टाटा टाटा, बाय बाय आपण नियमीतपणे करतो त्याप्रमाणे करुन निघुण यावे. जर मुल रडत असेल तर मागे वळून पाहू नये. Remember- The most important day of person's education is first day of school. 🔹 उत्साह निर्माण करणे मुलांना फक्त शिकण्याबद्दल आवड निर्माण करणे, उत्साह वाढवणे अपेक्षीत आहे. लिहलेली अक्षरे जाणुन घेण्याची जिद्द व आवड निर्माण करावी म्हणजे तो वाचण्यासाठी किंवा लिहीण्यासाठी तयार होईल. उपलब्धता - मुलांना या साठी गोष्टींची पुस्तके, पोस्टर्स, चित्र असलेल्या गोष्टी, कार्टून्स, मॅग्झीन्स, A ते Z पर्यंत चित्रासहीत कॅलेंडर्स इत्यादी Remember- Success is the sum of small efforts repeated day in & day out  ▪️ कसे करावे  १. आपल्या घरी शेल्फमध्ये किंवा टेबलवर त्याचे पुस्तके ठेवावीत. त्याला स्वतःला ती व्यवस्थीत ठेवायला सांग...

शाळेत पाठविण्यापुर्वीची मुलाची मानसिक तयारी; हसत खेल बाल विकास या पुस्तकातील लेख

शाळेत पाठविण्यापुर्वीची मुलाची मानसिक तयारी सर्व पालकांना आपला मुलगा स्वच्छ, सुंदर असा शाळेचा गणवेश, स्कूल बॅग, शुज, सॉक्स परिधान केलेला पहावा वाटतो. तसेच त्याने शाळेत व घरी आनंदी मनाने व प्रसन्नपणे आभ्यास करावा असे ही वाटते. पालकांना मुल अभ्यासात सर्वात हुशार असावे अशीही अपेक्षा असतेच. वरिल सर्व अपेक्षा असाव्यात पण त्याला लिहीता व वाचता यावे असे दडपण कधीही असु नये. या तयारी मध्ये आपला मुख्य उद्देश असावा की...... 1. आपले मुल शाळेत जाण्यासाठी उत्साही असावे २. त्याचा शब्द संग्रह चांगला असावा. ३. तो लिहणे व वाचणे शिकण्यासाठी तयार असावा. ही तयारी मुलांसोबत अगदी सहजपणे व खेळता खेळता करता येते. या पूर्ण चर्चेत आपण काय व कसे करावे हे स्पष्ट केले आहे. आपण जी तयारी मुलांकडून करुन घेणार आहोत ती सर्व तयारी Playgroup, Nursery, LKG, UKG मध्ये केली जाते पण जर हे सर्व शाळेत व घरी केल्यास घरचे प्रयोग मुलांसाठी खेळाप्रमाणे वाटतील व मुलांना चांगल्या प्रकारे आत्मसात होतील. त्याचा फायदा मुलांना पहिल्या वर्गात शिक्षण घेताना खुप चांगल्याप्रकारे होईल.  Remember- *A child educated at school only is an une...